E-mail = communicatie?

E-mail is een handig communicatiemiddel, maar is ook nogal eens een bron van miscommunicatie. Een aantal oorzaken van miscommunicatie via e-mail wil ik eens kort toelichten in deze blog. Vooraf een samenvatting voor de lezers, die niet zoveel tijd of zin hebben om het hele artikel te lezen:

  • Vermeld altijd duidelijk in je e-mail wat je van de lezer verwacht: concrete vraag, ter info, enz.;
  • Vermeld altijd duidelijk de volgende actie en wie hiervoor verantwoordelijk is als dit uit de vraag niet direct blijkt;
  • Zet alleen meerdere vragen in één bericht als deze heel direct met elkaar te maken hebben; in overige gevallen stel je één vraag per bericht;
  • Gebruik CC alleen als het echt nodig is, dat de ge-CC-de het bericht leest;
  • Gebruik CC nooit als de ge-CC-de meer moet doen dan het bericht ter kennisgeving aannemen;
  • Gebruik e-mail alleen voor concrete zaken, dus niet om te brainstormen, een complex onderwerp te ‘bespreken’ of een conflict op te lossen.

En dan nu de verdere uitwerking van de bovenstaande punten.

Geen concrete vraag, een onduidelijke vraag of veel te veel vragen
In het artikel op Wikipedia over communicatie staat bij de eerste stap in het communicatieproces o.a. “Belangrijk is … dat de ontvanger … moet kunnen begrijpen.”. Het is dus de verantwoordelijkheid van de verzender, dat hij de informatie of vraag zo gaat versturen, dat de ontvanger het kan begrijpen. Op dit punt begint een groot deel van de miscommunicatie via e-mail:

  • In de e-mail staat geen concrete, duidelijke vraag. Als de ontvanger dan toch wat gaat doen met het bericht en de vraag tussen de regels door probeert te lezen, is het risico op miscommunicatie erg groot. Als de verzender zijn werk op deze manier niet goed heeft gedaan, is er voor de ontvanger maar één juiste oplossing: het bericht direct terugsturen naar de afzender met de vraag om duidelijk te omschrijven, wat de bedoeling is van de mail.
  • In de e-mail staan veel te veel vragen. Als in een e-mail meerdere vragen staan, is het risico groot, dat de ontvanger wat over het hoofd ziet. Een bericht wordt op die manier nogal eens onvolledig beantwoord. De hele mail blijft ook nog wel eens onbeantwoord, omdat het antwoord op maar één van de gestelde vragen nog niet kan worden gegeven.

Als de verzender niet eens de moeite neemt om een vraag duidelijk te stellen, waarom zou de ontvanger dan tijd moeten nemen om er iets mee te gaan doen? Het duidelijk vermelden van “Ter info” kan natuurlijk ook de oplossing zijn als er geen vraag in een e-mail staat.

Onjuist gebruik van CC
Het veld CC is bedoeld om een kopie van het bericht te versturen naar een derde, tegelijkertijd met het versturen van het bericht naar de geadresseerde. Deze mogelijkheid wordt ook op twee manieren onjuist gebruikt:

  • In de mail staat een vraag voor degene, die het bericht CC krijgt. Hier is het veld niet voor bedoeld en in een brief op papier halen we dit echt niet in ons hoofd, maar in e-mail gebeurt het regelmatig. Vrijwel alle methodes om efficiënt met e-mail om te gaan, die ik heb gezien, adviseren om CC-mail automatisch naar een aparte map te laten verplaatsen door het e-mailprogramma of de mail in een andere kleur te laten markeren. Deze mail is immers alleen ter info en vereist geen verdere actie van de ontvanger!
  • Mail wordt ‘voor de zekerheid’ maar even CC gestuurd. De verzender denkt dan niet meer na of het zin heeft, maar de ontvanger moet dan na het lezen constateren, dat het geen zin had. Bij brieven op papier dacht iedereen wel drie keer na of CC zin had, doordat het verzenden van een extra brief tijd en dus geld kostte. Bij e-mail is CC meestal: “kleine moeite, grote ergernis”. Daarnaast zorgt de verzender er in de loop van de tijd vanzelf voor, dat ook zijn gewone mail niet al te serieus en tijdig meer wordt afgehandeld.

E-mail is niet het juiste communicatiemiddel voor het onderwerp
Niet voor alle onderwerpen is e-mail het juiste communicatiemiddel. Een paar voorbeelden:

  • Problemen of conflicten kunnen veel beter in een persoonlijk gesprek of telefonisch worden afgehandeld. E-mail kan dan wel lekker makkelijk voelen, doordat je de ander niet tegenover je hebt, maar zorgt meestal voor nog veel meer miscommunicatie.
  • Lastige of complexe onderwerpen kunnen ook veel beter in een persoonlijk gesprek of telefonisch worden afgehandeld. Dit werkt vaak veel sneller door minder heen en weer sturen.
  • E-mail is niet geschikt om te brainstormen. Een geschikt medium hiervoor kan, naast persoonlijke ontmoetingen, een discussieforum zijn. Dit voorkomt grote aantallen berichten naar groepen mensen.

Tenslotte
In niet alle situaties kun je onduidelijke mail afhandelen op de manier, zoals je graag zou willen. Wel ben ik van mening dat je er zelf genoeg aan kunt doen om de e-mail, die je zelf verstuurt, goed beantwoord te krijgen: duidelijke vraag stellen, niet te veel vragen in één bericht, CC juist gebruiken en complexe zaken niet via e-mail afhandelen.

Het direct beantwoorden van onduidelijke e-mail met het verzoek om meer informatie levert op langere termijn zeker resultaat op: als mensen weten dat een onduidelijke vraag direct retour komt, denken ze in het algemeen beter na voor ze een mail versturen. En als ze dat niet doen, ligt de vraag in elk geval snel weer op de juiste plaats :-).

Advertenties

(Nieuwe) programmatuur testen voor je softwareleverancier?!

Gisteren ben ik naar Afas geweest voor een bezoek aan het Quality Center om de nieuwe versie van Profit (2011), die medio dit jaar uit gaat komen, te beoordelen met onze eigen database. Afas biedt deze mogelijkheid al enkele jaren, maar tot nog toe was ik daar nooit geweest. Het voelde voor mij altijd een beetje als software testen voor je leverancier, terwijl je gewoon goede, geteste software verwacht. Daar betaal je toch elk jaar aanzienlijke onderhoudsbedragen voor?

Waarom testen voor je leverancier?
Tijdens de AFAS Open in november 2009 (zie eerdere blog) heb ik een aantal nieuwe ontwikkelingen gezien voor Profit 2011. Met name de verbeteringen in de gebruikersinterface, waar echt elke gebruiker van Profit mee te maken gaat krijgen, hebben me op andere gedachten gebracht voor wat het Quality Center betreft. Afas is gelukkig een softwareontwikkelaar, die zijn eigen software heel intensief gebruikt, maar hoe kan een softwareleverancier zulke wijzigingen goed doorvoeren zonder ook de mening van een flink aantal klanten, die de software dagelijks gebruiken, daarin mee te nemen? De medewerkers van Afas zelf zijn in mijn ogen toch gebruikers van Profit met een bovengemiddelde kennis van de software en dus niet helemaal representatief om ontwikkelingen aan af te meten.

Wensen indienen
De mogelijkheid om via de afdeling support wensen voor verbeteringen in te sturen, gebruiken wij best vaak. In de nieuwe versie wordt een behoorlijk aantal wensen m.b.t. de eigenschappenschermen en wizard gerealiseerd, die snel efficiënt werken met Profit weer een stuk verbeteren. Vooral het gebruik van sneltoetsen voor veelgebruikte functies wordt stukken beter. Juist omdat hierin zoveel wensen van ons (en vele anderen) worden gerealiseerd, heb ik nu toch een keer de tijd genomen om naar Leusden te gaan en er zelf mee aan de slag te gaan.

Nu ook de beheerderskant in beeld
Na een korte introductie door Hugo Wijntjes werd mij als eerste gevraagd om een aantal acties uit te voeren in de managementtool, een onderdeel voor beheerders in Profit waar het aanmaken van vrije velden en tabbladen wordt geregeld. Met dat onderdeel heb ik redelijk wat ervaring (het leverde me zelfs de kwalificatie ‘expert’ op), maar toch kwamen er tijdens het uitvoeren van die acties nog wel wat ideeën voor verbetering boven water, zowel bij mij als bij Hugo, die toch al heel wat klanten deze acties uit had zien voeren.

Na het invullen van een korte vragenlijst over deze managementtool werd mij gevraagd om een opzet te schetsen voor de managementtool, zoals deze er volgens mij idealiter uit zou moeten zien. Door het stellen van deze zelfde vragen aan tientallen gebruikers van Profit hoopt Afas de software zo gebruikersvriendelijk te maken en te houden. Na het doornemen van mijn ideeën hierover werd het tijd om aan de slag te gaan met Profit 2011.

Nieuwe versie: Profit 2011
De rest van mijn beschikbare tijd heb ik besteed om in de nieuwe versie de wijzigingen in de gebruikersinterface goed door te nemen aan de hand van een aantal dingen, waar mijn collega’s en ik elke dag mee te maken hebben. De eerste indruk was heel goed, maar het verzinnen van een aantal dingen, dat nog beter kan, lukte toch ook nog zonder moeite. Vaak zijn dit kleine dingen, die niet echt cruciaal zijn, maar die het werken met een programma nog best wat prettiger kunnen maken. Dit leverde mij in elk geval het gevoel op, dat ik daar zeker niet voor niets ben geweest :-). Nu maar hopen dat ze er ook nog wat mee doen.

Bijkomstige voordelen
Naast het beoordelen van de genoemde wijzigingen had mijn bezoek nog een paar redenen:

  • Ontwikkelingen vooraf in kunnen schatten: hoeveel invloed heeft een nieuwe versie op het dagelijkse gebruik van de software?
  • Verbeteringen kunnen in een ontwikkelstadium nog makkelijker worden doorgevoerd dan wanneer iedereen de software al gebruikt. Hopelijk worden m’n opmerkingen daarom nog verwerkt.
  • Een inschatting kunnen maken van de omvang van de werkzaamheden met betrekking tot de conversie. De vorige conversie heeft behoorlijk wat werk opgeleverd, dus daarom was ik wel erg benieuwd naar de komende conversie.
  • In verband met mijn bezoek aan het Quality Center heb ik enkele dagen vooraf een kopie van onze database aangeleverd. Deze is nu na een paar pogingen door de databaseconversie heen gerold, dus dat is voor mij wel een prettig idee.

Volgende keer weer
Als ik wat tijd vrij kan maken, hoop ik over een tijdje, als er een testbare versie van de klantenportalfunctionaliteit beschikbaar is, nog een keer naar Leusden te rijden. Dat kost uiteraard tijd, maar levert ook tijd op, doordat ik dan met zo concreet mogelijk informatie kan werken bij de verdere voorbereidingen voor de implementatie hiervan.

Vrouwen in ‘hogere’ functies

Vorige week had ik tijdens ons nieuwsjaarsontbijt een boeiende discussie met een aantal collega’s over het aantal vrouwelijke collega’s dat onze organisatie rijk is en dan met name in de hogere directe functies, zoals relatiebeheerder, belastingadviseur of accountant. Ondanks dat ongeveer een derde deel van het totaal aantal collega’s van het vrouwelijke geslacht is, blijkt het aantal in de hogere functies namelijk bijna nihil te zijn. Zou er dan toch een glazen plafond zijn? Volgens een van de mannelijke collega’s komt het door de macho-cultuur :-).

Bij de stafafdelingen zijn de vrouwelijke collega’s ruim vertegenwoordigd, met uitzondering van de IT-afdeling. Is dat laatste dan toch echt iets voor ‘nerds’? Je zou het bijna gaan denken. Overigens komt dat laatste niet door het aannamebeleid, maar gewoon door het maar zeer zelden krijgen van sollicitaties van potentiële vrouwelijke medewerkers.

Verwacht van mij geen concreet antwoord op bovenstaande vragen. ‘k Heb hier wel wat gedachten over, vandaar deze blog. Denk ook niet, dat ik het alleen over mijn eigen collega’s heb, want ik probeer wel iets verder te kijken en te denken.

Doorgroeien tot het niveau van incompetentie?
In de eerste plaats moeten we niet denken dat iedereen een hogere functie wil hebben (hoger bedoel ik dan in de zin van hoger in de ‘harkstructuur’ van de organisatie). In deze blog kun je hier nog veel meer over lezen, dus dat ga ik niet nog een keer doen. Soms heb ik wel eens het idee, dat vrouwelijke collega’s beter weten dan mannen wat ze willen en kunnen (o.a. in combinatie met beschikbare werktijd) en dat ze daardoor stoppen bij het hoogste niveau waar ze de juiste competenties voor hebben en niet door willen groeien naar het niveau van hun incompetenties.

Eigen ambitie bepalend
De eigen ambitie van een medewerker is in mijn ogen een van de belangrijkste factoren, die het succes van de medewerker bepalen om een hogere functie te bereiken. Ik heb lang na zitten denken, maar heb in mijn eigen omgeving eigenlijk geen voorbeelden kunnen bedenken van vrouwen, die wel de ambitie voor bijv. een managementfunctie hebben, daar zelf op een gezonde manier aan werken en vervolgens toch worden tegengehouden door een glazen plafond of wat dan ook.

Uiteraard is niet alles mogelijk in een organisatie. Als je een bepaalde ambitie hebt, maar de functie, die je graag wilt, wordt al vervuld door een collega, is daar weinig aan te doen, maar dat geldt voor zowel mannen als vrouwen. Volgens mij kun je daar dan altijd elders zelf de mogelijkheid voor gaan zoeken en als je niet weg wilt bij de organisatie waar je werkt, is dat een eigen keuze.

Even een uitstapje: doen wat je leuk vindt en waar je goed in bent
Deze twee dingen gaan vaak samen: je vindt iets leuk, omdat je het goed kunt en je kunt het goed, omdat je het leuk vindt. Wat ik nogal eens tegenkom, is dat mensen niet doen wat ze echt graag willen doen en daar anderen op aankijken. Als je dan vraagt of die ander (lees: leidinggevende) wel weet wat ze graag zouden willen doen, verschijnt nog wel eens een vragende blik op het gezicht. Het lijkt mij toch, dat de medewerker dan zelf aan zet is.

Parttime werken en work-life balance
Alle emancipatie ten spijt: vrouwen gaan toch echt vaak nog steeds minder werken na het krijgen van kinderen. Dit is meestal een heel bewuste keuze, waar ik persoonlijk veel respect voor heb. De veronderstelling is nogal eens, dat parttime werken de carrière belemmert. Zou dat niet veel meer komen, doordat zo iemand haar ambitie bijstelt, omdat zij kiest om voor haar kinderen te zorgen en alleen te werken voorzover de beschikbare tijd dat redelijkerwijs toelaat, in plaats van andersom? Het zou wel eens heel goed kunnen zijn, dat mensen die bewust kiezen voor minder werken, een betere work-life balance hebben!

Of het juist is, dat vrijwel altijd de vrouw minder gaat werken, wil ik in deze blog maar laten rusten. Als vrouwen de ambitie hebben om verder carrière te maken na het krijgen van kinderen en daarom (bijna) fulltime willen blijven werken, hebben ze volgens mij een partner om dit verder mee te regelen :-). Of de kinderen gelukkig worden van twee fulltime werkende ouders is voor mij overigens wel een vraag. Als ik dit wel eens tegenkom, levert dit nogal eens stress op als iets een beetje uitloopt aan het einde van de dag, er wat meer file staat dan normaal of iets dergelijks.

Parttime werken en je werk plannen
Als je parttime werkt in een hogere functie, vereist dat extra vaardigheden. Dit is overigens niet anders voor mensen, die gedeeltelijk thuis werken. In beide situaties moet het werk wel door blijven gaan als je niet aanwezig bent. Uiteraard moeten collega’s hier rekening mee houden, maar zelf kun je ook veel doen om de samenwerking met die collega’s prettig te laten verlopen. Als je fulltime werkt, kun je het gebrek aan leidinggevende capaciteiten wat makkelijker compenseren met het blussen van wat meer brandjes dan wanneer je parttime werkt en dat is nu eenmaal niet anders :-).

Overigens hoeft het parttime werken m.i. geen invloed te hebben op het doorgroeien in je functie of naar een hogere functie. Het zou wel eens zo kunnen zijn, dat parttime werken wat meer gelegenheid geeft om dingen te laten bezinken, waardoor je persoonlijke ontwikkeling evenwichtiger verloopt.

Tot slot
Wij kunnen wel willen, dat er meer vrouwen in de ‘hogere’ functies komen, maar als ze dat zelf niet willen, wordt niemand er gelukkig van, denk ik. En hoe zouden de zaken dan gaan lopen op de plaatsen, waar die vrouwen nu hun werk doen (zie hiervoor ook de eerder genoemde blog)?

%d bloggers liken dit: